Toplumsal Normların Cenderesinde Bireysel Varoluş: "Karakter Terbiyesi" Olarak Yalnızlık ve Nadide Ruhların Ontolojisi/Evlilik

Toplumsal Normların Cenderesinde Bireysel Varoluş: "Karakter Terbiyesi" Olarak Yalnızlık ve Nadide Ruhların Ontolojisi Modernite, insanı kitlelerin homojen gürültüsüne kurban ederken, bireyin kendi içine dönme hakkını elinden alan bir "gözetim ve onay" toplumu inşa etmiştir. İlber Ortaylı’nın ifadesiyle, tefekkür ve müşahede kabiliyetinin yalnızlıkta kemale erdiği gerçeği, çağımızın yapısal körlüğü tarafından sürekli göz ardı ediliyor. Sosyolog Zygmunt Bauman’ın "akışkan modernite" olarak kavramsallaştırdığı bu çağda, evlilik ve çocuk sahibi olmak bir varoluşsal estetik ya da özgür bir seçim olmaktan çıkarılıp, adeta bireyin toplumsal rüştünü ispatladığı, sistem tarafından onaylandığı bir "başarı nişanı" haline getirilmiştir. Oysa medeni hal, insanın ruh kalitesini ve varoluşsal derinliğini ölçen bir terazi olamaz. Kierkegaard, kalabalığı "hakikatsizlik" olarak nitelendirirken tam da bu sığlığa işaret ediyordu. İnsan, toplumun önünde görünmez bir mühür almak adına evlilik müessesesini kumrular gibi dip dibe tünenecek bir sığınak zannettiğinde, aslında kendi iç mimarisini dinamitler. Oysa felsefi anlamda yalnızlık, bir eksiklik veya tecrit durumu değil, asil bir "karakter terbiyesi" ve ruhun disiplinidir. Nitekim Khalil Gibran’ın o zamansız uyarısında olduğu gibi; mabetlerin sütunları bile birbirine yapışık değildir, çünkü çatıyı tutan şey aradaki mesafenin asaletidir. İki insanın birbirinin nefesini kesmeden yan yana durabilmesi, birlikteliğin insanı küçültmek yerine çoğaltması, ancak kendi sessizliğinde var olmayı öğrenmiş şahsiyetlerin harcıdır. Bu bağlamda, hayatın olgunluk çağında üzerinde hiçbir toplumsal ipotek taşımayan, ömrünü başkalarının beklentilerinin gölgesinde tüketmemiş, bekar, çocuksuz ya da ilişkilerin hırpalayıcı dehlizlerinden kendi bütünlüğünü koruyarak çıkmış bireyler, entelektüel sahada adeta birer vaha hükmündedir. Onlar, toplumsal tornadan geçip herkesleşmeyi reddeden, kendi içsel mermerini sabırla yontan birer "kendini gerçekleştirme" abidesidir. Nietzsche’nin "üstinsan" (Übermensch) tasavvuruna göz kırpan bu berrak iç mimari, hayatı kalabalığa teslim etmek yerine, kendini sıfırdan kurmayı seçen cesur ruhların ödülüdür. Kötülüğün, vasatlığın ve gürültünün adeta salgın bir hastalık gibi kol gezdiği bu çağda; kendini inceltmiş, başkasının hayatına yük olmak yerine ışık katabilmiş bu insanlar, insanlık tarihinin nadide birer **"nadire-i cihan"**ı, eski zamanlardan kalma mücevherleridir. Alman filozof Theodor Adorno’nun "Yanlış hayat doğru yaşanmaz" düsturuna inat, bu yanlış çağda doğru durabilen ruhlar, doğası gereği bu dünyaya fazla gelirler; çünkü dünyanın kaba terazisi onların ruhsal ağırlığını tartabilecek hassasiyete sahip değildir. Finalde hikaye, arayanın ve arananın kalitesinde düğümlenir. Eğer yolunuz kendi yalnızlığıyla barışmış, medeni durumların ve toplumsal etiketlerin ötesine geçmiş bu asil ruhlardan birine çıkarsa, bilin ki kainatın en zarif tecellilerinden birine şahitlik ediyorsunuzdur. Ancak bu bir saf şans meselesi de değildir. Çünkü bu müstesna ruhlar, bulunmak için ortalıkta dolaşmaz, vitrinlere oynamazlar. Onlar, ancak aynı dertle dertlenmiş, aynı içsel odalardan geçmiş ve aynı derinlikle bakabilen gözlere görünürler. Şayet onlara rastlayamazsanız da, o nadide ruhlar adına müsterih olun; zira bu çağın hoyrat ve kirli elleri tarafından keşfedilip hırpalanmamış olmak da, onlar için başlı başına bir lütuftur. Asmin Nimet Singez